Polski    English

Wojna polsko-bolszewicka

Walki o Małopolskę Wschodnią

Koncepcję polityki wschodniej kształtował Józef Piłsudski stopniowo, wzbogacając ją nowymi elementami. W rezultacie powstała interesująca myśl polityczna, której podstawą było ścisłe współdziałanie Polski z państwami wschodnioeuropejskimi jako skuteczna zapora przeciw imperialnym planom Rosji. Była to idea federacyjna. Zakładała ona – najogólniej rzecz ujmując – iż w środkowowschodniej Europie powstać miała oryginalna budowla polityczna. Federację tworzyłyby państwa bałtyckie (Łotwa, Litwa, Estonia) oraz Finlandia, Białoruś i Ukraina.
  
Przyczyny konfliktu polsko-ukraińskiego 1918–1919 tkwiły głęboko we wspólnej przeszłości Rusinów (Ukraińców) i Polaków. Od początku 1918 roku na Ukrainie zaczęły krystalizować się ośrodki państwowotwórcze. Już 20 marca 1918 roku z pomocą Rosji powstała w Kijowie Centralna Rada Ukraińska. Spowodowało to uaktywnienie się Ukraińców galicyjskich. W grudniu 1918 roku powstała Ukraińska Republika Ludowa (URL) ze stolicą w Kijowie, a wkrótce – jesienią 1918 roku – w Charkowie z inicjatywy rosyjskich bolszewików powstała Ukraińska Republika Rad. Wkrótce po opanowaniu przez Ukraińców Lwowa utworzono tutaj nowy, kolejny ośrodek władzy – Zachodnioukraińską Republikę Ludową. Ukształtowało się wówczas pojęcie „terytorium ukraińskiego”.
  
Komendantem obrony Lwowa został kpt. Czesław Mączyński. Oddziały polskie w mieście – głównie POW – podzielono na dwie grupy szturmowe. Pierwszą z nich dowodził kpt. Zdzisław Tatar-Trześniowski. Na czele drugiej grupy stał kpt. Mieczysław Boruta-Spiechowicz. W toku walk ulicznych odznaczyli się m.in.: por. Roman Abraham, por. Ludwik de Laveaux i kpt. Bronisław Pieracki. Do legendy przeszły oddziały młodocianych, w większości uczniów, do których w toku walk przylgnęło miano „Orląt Lwowskich”, a także oddziały kobiece. Krwawe walki o miasto trwały od 1 do 22 listopada 1918 roku. W ich toku dochodziło często także do gwałtu i przemocy wobec polskiej ludności cywilnej ze strony wojsk ukraińskich.
   
Ostateczne rozstrzygnięcie nastąpiło w nocy z 21 na 22 listopada. Wówczas oddziały ukraińskie wycofały się z miasta. Nie oznaczało to jednak końca walk. Był to prolog wojny polsko-ukraińskiej. Odtąd działania zbrojne koncentrowały się na prowincji, na obszarze niemal całej Galicji Wschodniej, a także wokół samego Lwowa. Wojna polsko-ukraińska trwała jeszcze wiele miesięcy.
   
20 sierpnia 1919 roku rozpoczęły się w Warszawie polsko-ukraińskie rozmowy pokojowe. 1 września zakończyły się pertraktacje wojskowe z rządem Zachodnio-Ukraińskiej Republiki Ludowej. Wyznaczono prowizoryczną linię demarkacyjną wzdłuż Zbrucza – na zasadzie status quo. Ustalenia powyższe okazały się dość trwałe. Ostateczne uznanie międzynarodowe i ustalenie granicy polsko-ukraińskiej nastąpiło dopiero w kilka lat później. 15 marca 1923 roku Rada Ambasadorów podjęła decyzję o ostatecznym uznaniu polskich granic wschodnich, w tym także w Małopolsce Wschodniej. Lwów i Małopolska Wschodnia znalazły się w granicach Rzeczypospolitej. Miasto pozostało wierne wielowiekowej polskiej tradycji wyrażającej się w sentencji umieszczonej w herbie miasta – „Leopolis semper fidelis” (Lwów zawsze wierny). 

Wstecz Dalej

Kpt. /płk Czesław Mączyński
Zbiory Błażeja Olbromskiego (Bytom) 

Kwestionariusz do Orderu WojennegoVirtuti Militari (Krzyż Srebrny nr 2878) kpt. Zdzisława Trześniowskiego ps. Tatar, s. 1 
Centralne Archiwum Wojskowe (Warszawa)

Kpt. Mieczysław Boruta-Spiechowicz
„Panteon Polski” (Lwów), luty 1926 r., nr 23, s. 3 

Por. Roman Abraham 
Zbiory Błażeja Olbromskiego (Bytom) 

Herb Lwowa z lat 1920–1939
z insygniami Orderu Wojennego
 Virtuti Militari

Internet 

Naczelna Komenda Obrony Lwowa, 22 listopada 1918 r. Od lewej: Lech Gluziński, Wawrzyniec Dajczak, Stanisław Bac, Tadeusz Sielecki, Stanisław Łapiński-Nilski, Julian Stasiniewicz ps. Kmita, Czesław Mączyński, Ajdukiewicz, Antoni Jakubski, Wacław Mejbaum, Stanisław Borkowski, Browiński, Ludwik de Laveaux, Zygmunt Pieracki, Lesław Węgrzynowski, Albin Garbień, Kazimierz Rechawicz ps. Rak
„Panteon Polski” (Lwów), listopad 1925 r., nr 16, s. 5 

Por. Bronisław Pieracki
Internet
             

Orlęta – obrona cmentarza, mal. Wojciech Kossak, 1926 r. 
Muzeum Wojska Polskiego (Warszawa) 

Uroczystości nadania miastu Lwów
Krzyża Srebrnego Orderu Wojennego
Virtuti Militari, 22 listopada 1922 r.

Komisja Historyczna b. Sztabu Głównego
 Polskich Sił Zbrojnych (Londyn) 

NIEZWYKŁA HISTORIA NA SKRÓTY

Wojna polsko-bolszewicka

Zmagania o kresy północno-wschodnie
Walki o Małopolskę Wschodnią
Operacja kijowska 1920

Bitwa Warszawska 1920

Czy musiało dojść do Bitwy Warszawskiej
Bitwa Warszawska 1920
Rzeczpospolita wobec wojny. Armia ochotnicza
Pancerna pięść Wojska Polskiego

Bohaterowie Bitwy Warszawskiej

Bohaterowie Bitwy Warszawskiej 1920
Sojusznicy w Bitwie Warszawskiej 1920
Najeźdźcy w Bitwie Warszawskiej 1920
Duchowni w Bitwie Warszawskiej 1920

Obszar Bitwy Warszawskiej 1920

Miejscowości związane z Bitwą Warszawską
Bitwa o Płock 1920
Wołomin - Radzymin
Ossów 1920 

Kontakt  

Fundacja Niezwykła Historia
(The Great Story Foundation)
ul. Nowogrodzka 84/86,
02-018 Warszawa

KRS: 0000375992
NIP: 5213595770
REGON: 142796931

e-mail:
kontakt@NiezwyklaHistoria.org